جراحی پروستات چیست و چگونه انجام می شود؟

جراحی پروستات، تصمیمی نیست که یک‌ شبه گرفته شود؛ پشت آن ماه‌ها ناراحتی، شب ‌بیداری‌های مکرر برای رفتن به دستشویی، و نگرانی از عوارض بزرگ شدن پروستات قرار دارد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با چنین شرایطی روبه‌رو هستید، احتمالا پرسش‌های زیادی در ذهن دارید: آیا واقعاً به جراحی نیاز است؟ کدام روش کم‌عارضه‌تر است؟ بعد از عمل چه اتفاقی می‌افتد؟ این مقاله دقیقا برای پاسخ به همین دغدغه‌ها نوشته شده؛ بدون پیچیدگی‌های پزشکی و همه آنچه باید درباره جراحی پروستات بدانید را توضیح می‌دهد. با ما همراه باشید تا با آگاهی کامل و خیال راحت‌تری مسیر درمان را طی کنید.

انواع جراحی پروستات و تفاوت آن‌ها

جراحی پروستات بسته به شدت بیماری، اندازه پروستات و شرایط عمومی بیمار، به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. هر کدام از این روش‌ها مزایا، معایب و کاربردهای خاص خود را دارن. انواع جراحی پروستات عبارتند از:

پروستاتکتومی باز

در این روش سنتی، جراح از طریق یک برش در ناحیه شکم یا پایین شکم، غده پروستات را به ‌طور کامل یا جزئی خارج می‌کند. این نوع جراحی بیشتر برای پروستات‌های بسیار بزرگ یا در مواردی که احتمال سرطان وجود دارد به کار می‌رود.

پروستاتکتومی لاپاراسکوپی

در این روش کم‌تهاجمی، چند برش کوچک روی شکم ایجاد می‌شود و با استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص، پروستات برداشته می‌شود. مزیت اصلی آن دوران نقاهت کوتاه‌تر و درد کمتر نسبت به روش باز است.

جراحی با کمک ربات (داوینچی)

نسخه پیشرفته‌تری از لاپاراسکوپی است که با استفاده از بازوی رباتیک و دقت بسیار بالا انجام می‌شود. این روش دقت جراحی را افزایش می‌دهد و احتمال آسیب به عصب‌ها و بی‌اختیاری ادرار را کاهش می‌دهد.

برش از راه مجرا

رایج‌ترین روش برای درمان بزرگی خوش‌ خیم پروستات است. در این روش، از طریق مجرای ادرار ابزاری وارد شده و بخش‌هایی از بافت پروستات که مجرا را مسدود کرده‌اند برداشته می‌شود. این روش دوران بهبودی سریع‌تری دارد و نیاز به برش روی پوست ندارد.

روش‌های کم‌تهاجمی نوین (مثل لیزر یا امواج مایکروویو)
این روش‌ها برای بیماران با شرایط خاص یا کسانی که نمی‌توانند تحت جراحی کلاسیک قرار بگیرند مناسب هستند. هدف آن‌ها کاهش فشار پروستات بر مجرای ادرار با حداقل آسیب به بافت اطراف است.

مقایسه انواع جراحی پروستات

در جدول زیر می‌توانید تفاوت انواع روش‌های جراحی پروستات را از نظر نحوه انجام، کاربرد، مزایا و معایب مشاهده کنید:

نوع جراحی	نحوه انجام	کاربرد اصلی	مزایا	معایب
پروستاتکتومی باز	برش بزرگ روی شکم برای برداشتن پروستات	سرطان پروستات یا پروستات بسیار بزرگ	دید مستقیم جراح – مناسب برای موارد پیچیده	دوره نقاهت طولانی – درد بیشتر – احتمال خونریزی بیشتر
پروستاتکتومی لاپاراسکوپی	چند برش کوچک با ابزار لاپاراسکوپیک	سرطان پروستات یا بزرگی متوسط تا زیاد پروستات	کم‌تهاجمی‌تر – درد و خونریزی کمتر	نیاز به تجهیزات خاص – مهارت بیشتر جراح
جراحی با کمک ربات (داوینچی)	استفاده از بازوی رباتیک با دقت بالا از طریق برش‌های کوچک	درمان دقیق سرطان پروستات	دقت بالا – حفظ بهتر عصب‌ها و عملکرد جنسی	هزینه بالا – در دسترس نبودن در همه مراکز
TURP (برش از راه مجرا)	ورود ابزار از طریق مجرای ادرار و حذف بافت اضافی پروستات	بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH)	بدون برش خارجی – بهبودی سریع – موثر در رفع علائم	احتمال بازگشت علائم – خطر عفونت ادراری
روش‌های کم‌تهاجمی	استفاده از لیزر، مایکروویو یا انرژی گرمایی از راه مجرا	موارد خفیف تا متوسط BPH	کمترین تهاجم – مناسب افراد مسن یا پرخطر	اثربخشی کمتر در پروستات‌های بسیار بزرگ

چه زمانی به جراحی پروستات نیاز است؟

جراحی پروستات زمانی پیشنهاد می‌شود که درمان‌های دارویی یا روش‌های کم‌تهاجمی دیگر نتوانند علائم بیمار را کنترل کنند یا شرایط خاصی وجود داشته باشد که نیاز به مداخله جدی‌تر دارد. در ادامه مهم‌ترین شرایطی که ممکن است نیاز به جراحی پروستات ایجاد کنند را معرفی می‌کنیم:

بزرگ شدن خوش ‌خیم پروستات (BPH) همراه با علائم شدید

اگر بزرگی پروستات باعث مشکلاتی مانند تکرر ادرار، احساس تخلیه ناقص مثانه، جریان ضعیف ادرار یا احتباس ادراری شده باشد و این علائم به درمان دارویی پاسخ ندهند، جراحی توصیه می‌شود.

احتباس ادراری حاد یا مزمن

در مواردی که بیمار قادر به تخلیه ادرار نیست یا همیشه مقداری از ادرار در مثانه باقی می‌ماند، جراحی می‌تواند به رفع انسداد کمک کند.

وجود سنگ مثانه یا آسیب به کلیه‌ها

بزرگی پروستات گاهی باعث برگشت ادرار به کلیه‌ها یا تشکیل سنگ مثانه می‌شود که می‌تواند عوارض جدی به دنبال داشته باشد. در چنین شرایطی، جراحی ضروری است.

خونریزی مکرر از پروستات

اگر بیمار دچار خون در ادرار به صورت مکرر شود و علت آن مربوط به بافت پروستات باشد، ممکن است جراحی به عنوان راهکار نهایی مطرح شود.

سرطان پروستات

در مواردی که سرطان پروستات تشخیص داده شود و شرایط بیمار مناسب جراحی باشد، برداشتن کامل پروستات (پروستاتکتومی رادیکال) یکی از روش‌های درمان است.

تشخیص اینکه آیا شما به جراحی نیاز دارید یا نه، کاملا وابسته به نظر بهترین متخصص اورولوژی و نتایج آزمایش‌ها، سونوگرافی و وضعیت بالینی شماست.

آمادگی‌های لازم برای جراحی پروستات

قبل از انجام جراحی پروستات لازم است تا آزمایش های مختلفی گرفته شود. به طور مثال تست سیستوسکوپی را برای بررسی اندازه پروستات و معاینه سیستم ادراری، انجام دهد. ممکن است پزشک آزمایش‌های خون و یا آزمایش تصویر برداری نیز انجام دهد. بعد از انجام این آزمایش ها برای داشتن آمادگی قبل از جراحی، برخی دستورالعمل‌های مهم را ارائه می دهد. این دستورالعمل‌ها عبارتند از:

• از 8 ساعت قبل از جراحی پروستات ناشتا باشید
• در صورتی که به هر گونه دارو، مواد بی حس کننده یا بیهوشی، لاتکس و مواد حاجب حساسیت دارید، از قبل اطلاع دهید
• اگر از داروهای انعقادی استفاده می کنید، اطلاع دهید به این دلیل که برای کنترل خونریزی باید مصرف این داروها را متوقف کنید.
• از دو هفته قبل از جراحی پروستات، مصرف هرگونه دخانیات و الکل را متوقف کنید، تا روند بهبودی به خوبی سپری شود.

جراحی پروستات چگونه انجام می شود؟

جراحی پروستات بسته به نوع بیماری، اندازه پروستات و وضعیت عمومی بیمار به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. در روش‌های سنتی مانند پروستاتکتومی باز، جراح با ایجاد برش در ناحیه پایین شکم یا پرینه، پروستات را به ‌طور کامل یا جزئی خارج می‌کند. این روش برای مواردی به کار می‌رود که پروستات بسیار بزرگ باشد یا احتمال وجود سرطان وجود داشته باشد. در مقابل، روش‌هایی مانند پروستاتکتومی لاپاراسکوپی یا جراحی با کمک ربات از برش‌های کوچک و ابزارهای پیشرفته برای برداشت پروستات استفاده می‌کنند که دقت بالا و عوارض کمتری دارند.

در مواردی که بزرگی خوش ‌خیم پروستات علت اصلی مشکلات ادراری است، از روش TURP (برداشتن پروستات از طریق مجرا) استفاده می‌شود. بدون ایجاد برش خارجی، دستگاهی از طریق مجرای ادرار وارد می‌شود و بافت اضافی پروستات که باعث انسداد شده، تراشیده و خارج می‌شود. این روش یکی از رایج‌ترین روش‌های جراحی پروستات است و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد. انتخاب روش مناسب جراحی با توجه به شرایط بیمار و تشخیص پزشک متخصص انجام می‌شود.

دوره نقاهت جراحی پروستات

بعد از گذشت 24 ساعت بعد از جراحی می توانید به منزل بازگردید. سوند ادراری 7 تا 10 روز برای کنترل ادرار باید باقی بماند. از این رو پزشک برای مراقبت از این سوند و محل جراحی، برخی مراقبت‌های بعد از جراحی پروستات را ارائه می دهد.

• تا چند روز در محل جراحی در  و خونریزی خواهید داشت.
• از فعالیت‌های سنگین، رابطه جنسی و رانندگی باید تا چند هفته پرهیز شود.
• ممکن است سوزش، خون در ادرار یا تکرر ادرار تجربه شود.
• رژیم غذایی سبک و نوشیدن مایعات زیاد توصیه می‌شود.
• داروهای تجویز شده را باید طبق دستور پزشک مصرف کرد.
• پیگیری‌های منظم پزشکی برای بررسی روند بهبود لازم است.
• تمرینات کف لگن بعد از تایید پزشک به تقویت کنترل ادرار کمک می‌کند.
• بازگشت به زندگی روزمره طی چند هفته به‌تدریج انجام می‌شود.

خطرات احتمالی بعد از جراحی پروستات

جراحی پروستات مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است با برخی خطرات و عوارض همراه باشد. آگاهی از این موارد به شما کمک می‌کند تا بهتر مراقب خود باشید و در صورت بروز هر علامت غیرطبیعی، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. برخی از مهم‌ترین خطرات احتمالی بعد از جراحی پروستات عبارت‌اند از:

• واکنش آلرژیک به دارو بیهوشی
• خونریزی بیش از حد
• عفونت در محل جراحی
• آسیب به اعصاب و سایر اندام‌ها
• لخته شدند خون و آمبولی
• در صورتی که جریان ادرار مسدود شده باشد و یا با گذشت چند روز خون در در ادرار برطرف نشد، این موضوع را با
• پزشک خود در میان بگذارید.

عمل پروستات عوارض طولانی مدت نیز دارد که شامل موارد زیر است:

• مشکلات ادراری مانند احساس درد در هنگام ادرار کردن یا مشکل در کنترل ادرار
• اختلا نعوظ
• اختلال در عملکرد جنسی و ارگاسم خشک
• از دست دادن توانایی باروری

سخن پایانی

جراحی پروستات می‌تواند گامی موثر در بهبود زندگی مردانی باشد که با علائم آزاردهنده یا بیماری‌های جدی پروستات دست‌ و پنجه نرم می‌کنند. اگرچه نگرانی درباره عوارض یا دوران نقاهت طبیعی است، اما آگاهی کافی، انتخاب روش مناسب و پیروی از توصیه‌های پزشک، نقش مهمی در موفقیت‌آمیز بودن این جراحی دارد. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان در آستانه این تصمیم هستید، فراموش نکنید که گفت ‌و گو با یک متخصص اورولوژی و دریافت مشاوره دقیق، اولین و مهم‌ترین قدم برای یک درمان مطمئن و موثر است.

سوالات متداول