عوارض جراحی پروستات از جمله مواردی است که ذهن بسیاری از آقایان را پیش از انجام این عمل به خود مشغول میکند. نگرانیهایی مانند نشت ادرار، کاهش توان جنسی یا دیگر تغییرات پس از جراحی، کاملا قابل درک هستند و نمیتوان آنها را نادیده گرفت. آگاهی نسبت به این عوارض و شناخت عوامل موثر در بروز آنها، نقش مهمی در تصمیمگیری آگاهانه و آمادگی بهتر بیمار دارد. در ادامه، به بررسی دقیقتر این عوارض و راههای کاهش یا کنترل آنها میپردازیم، با ما همراه باشید.
علل بروز عوارض جراحی پروستات
عوامل مختلفی در بروز عوارض جراحی پروستات وجود دارند. برخی از این عوارض به مشکلات مربوط به روند جراحی، شرایط بیمار و واکنشهای بدن به درمان است. مهمترین علل بروز عوارض جراحی پروستات شامل موارد زیر است:
نوع جراحی و روش مورد استفاده
دو روش جراحی باز و جراحی لاپاراسکوپی برای جراحی پروستات وجود دارد. هر کدام از این روشها خطرات مخصوص به خود را دارند. به طور مثال در جراحی باز احتمال خونریزی و عفونت بیشتر از لاپاراسکوپی است.
پیچیدگی وضعیت بیمار
بیمارانی که در معرض بیماریهایی مانند دیابت، بیماریهای قلبی یا چاقی بیش از حد هستند، احتمال بروز عوارض در آنها بیشتر است. به این دلیل که این بیماریها توان بدن را کاهش داده و بدن نمیتواند در برابر عفونت مقاومت کند.
تاثیر جراحی بر ساختار
ساختارهای مهم و حیاتی مانند مثانه و اعصاب کنترل کننده نعوظ در نزدیکی پروستات هستند. اگر در هنگام جراحی این ساختارها آسیب ببینند، فرد دچار عوارضی مانند بی اختیاری ادرار یا اختلالات جنسی میشود.
مراقبتهای بعد از جراحی
در صورتی که فرد بعد از جراحی، دستورالعملها و مراقبتهای بعد از جراحی پروستات را رعایت نکند و یا علائم هشدار دهنده را نادیده بگیرد، احتمال بروز عوارض بالا میرود.
عفونت
در بیشتر جراحیها احتمال بروز عفونت وجود دارد. عفونت در این نوع جراحی در محل جراحی یا دستگاه ادراری بروز پیدا میکند.
عوارض کوتاه مدت و موقتی جراحی پروستات
عوارض کوتاه مدت جراحی پروستات جدی نیستند و جای نگرانی نیست. بیمار با رعایت مراقبتهای گفته شده میتواند آنها را رفع کند. در روزهای اول بعد از جراحی، کمی خونریزی در محل جراحی یا ادرار مشاهده میشود که این عارضه در روزهای اول طبیعی است. بیشتر بیماران در ناحیه جراحی و اطراف آن دچار درد و ناراحتی میشوند که با مصرف مسکن میتوان آن را برطرف کرد.
در برخی موارد مشکل ادرار کردن مانند ادرار مکرر، سوزش یا احساس فشار در ناحیه مثانه بعد از جراحی مشاهده میشود که موقتی بوده و بعد از 1 الی 2 روز برطرف میشود. همچنین تورم در ناحیه پروستات یا اطراف آن یکی دیگر از عوارض عمل پروستات است که به تدریج کاهش می یابد.
بیشتر بخوانید: بزرگی خوش خیم پروستات چیست؟
عوارض بلند مدت جراحی پروستات
عمل پروستات در برخی از بیماران منجر به آسیب مثانه یا رکتوم میشود که نیاز به جراحی دارد. بعضی از بیماران به طور دائمی دچار مشکلات بیاختیاری ادرار میشوند که لازم است درمانهای بیشتری صورت بگیرد.
اختلال در جریان ادرار که ناشی از تشکیل بافت اسکار در محل جراحی یا مجاری ادراری و در نهایت تنگی مجرای ادراری است.
بعد از جراحی احتمال عود مشکلات پروستات وجود دارد، مخصوصا در بیمارانی که به سرطان پروستات مبتلا هستند و با جراحی به طور کامل این مشکلات برطرف نشدند.
آسیب به اعصاب و ساختارهای جنسی سبب بروز مشکلات بلند مدت در عملکرد جنسی و تولید اسپرم میشود.
راهکارهای کاهش عوارض جراحی پروستات
در ادامه به مهمترین راهکارهای کاهش عوارض جراحی پروستات اشاره میکنیم. این موارد به بیمار کمک میکنند تا با آمادگی بیشتر وارد روند درمان شود و پس از عمل، با مشکلات کمتری مواجه گردد:
انتخاب جراح مجرب و مرکز درمانی معتبر
مهارت جراح یکی از عوامل مهم در کاهش عوارض پس از عمل است. جراحی پروستات، مخصوصا در موارد پیشرفته یا روشهای خاص مانند لاپاراسکوپی و رباتیک، نیاز به دقت و تجربه بالایی دارد. انتخاب یک پزشک متخصص در این زمینه و مرکزی که به امکانات بهروز مجهز باشد، میتواند احتمال بروز مشکلاتی مانند بیاختیاری ادرار یا آسیب عصبی را تا حد زیادی کاهش دهد.
استفاده از روشهای جراحی کمتهاجمی
در سالهای اخیر، روشهایی مانند جراحی رباتیک یا لاپاراسکوپی جایگزین جراحی باز شدهاند. این تکنیکها با ایجاد برشهای کوچکتر، آسیب کمتری به بافتهای اطراف وارد میکنند و در نتیجه، دوران نقاهت کوتاهتر و میزان عوارض پایینتری دارند.
تقویت عضلات کف لگن پیش و پس از جراحی (تمرینات کگل)
تمرینات کف لگن، به خصوص تمرینات کگل، میتوانند در کاهش بیاختیاری ادرار پس از عمل بسیار موثر باشند. این تمرینات بهتر است پیش از جراحی شروع شده و در دوران بهبودی نیز ادامه پیدا کنند. آموزش صحیح این حرکات توسط پزشک یا فیزیوتراپیست میتواند اثربخشی آن را بیشتر کند.
پرهیز از فعالیت جنسی و جسمی سنگین در دوران نقاهت
بعد از جراحی، بدن نیاز به زمان برای ترمیم دارد. بازگشت زودهنگام به فعالیتهای جنسی یا بلند کردن اجسام سنگین میتواند منجر به افزایش فشار روی مثانه و مجاری ادراری شود و احتمال بروز عوارضی مانند نشت ادرار یا خونریزی را بالا ببرد. رعایت توصیههای پزشک در این زمینه بسیار اهمیت دارد.
پیروی دقیق از دستورات دارویی و مراقبتی پس از عمل
مصرف منظم داروهای تجویزشده، رعایت رژیم غذایی مناسب، نوشیدن آب کافی و مراجعه منظم به پزشک برای پیگیری وضعیت، همگی در کاهش عوارض پس از جراحی نقش دارند. برخی از داروها میتوانند التهاب و درد را کنترل کرده و از عفونت جلوگیری کنند.
روشهای جلوگیری از بروز عوارض عمل پروستات
برای جلوگیری از بروز عوارض عمل پروستات، رعایت یکسری نکات و اقدامات پیشگیرانه، پیش از جراحی، حین آن و در دوران نقاهت بسیار اهمیت دارد. در ادامه، مهمترین روشهای پیشگیری از عوارض این عمل را بررسی میکنیم:
انجام بررسیهای دقیق پیش از عمل
قبل از انجام جراحی، ارزیابی کامل وضعیت عمومی بیمار، بررسی عملکرد کلیهها، مثانه و سیستم ادراری، و انجام آزمایشهای لازم بسیار مهم است. این بررسیها کمک میکنند تا پزشک از وجود مشکلات زمینهای مطلع شود و راهکارهایی برای کاهش ریسک جراحی در نظر بگیرد.
کنترل بیماریهای زمینهای مانند دیابت و فشار خون
اگر فرد به بیماریهای مزمنی مانند دیابت یا فشار خون بالا مبتلا باشد، باید حتماً پیش از جراحی آنها را به خوبی کنترل کند. این بیماریها میتوانند روند ترمیم را کند کرده و خطر عفونت یا خونریزی را افزایش دهند.
پرهیز از مصرف سیگار و الکل قبل از عمل
سیگار و الکل روند ترمیم زخمها را مختل کرده و احتمال ایجاد عفونت و اختلال در عملکرد مثانه را بیشتر میکنند. حداقل دو هفته پیش از جراحی، باید مصرف آنها قطع شود تا بدن در وضعیت بهتری قرار گیرد.
انتخاب روش جراحی مناسب بر اساس شرایط بیمار
نوع عمل باید با توجه به سن بیمار، وضعیت جسمانی، شدت بیماری و ترجیح پزشک انتخاب شود. در برخی موارد، استفاده از روشهای کمتهاجمی مانند جراحی لاپاراسکوپی یا رباتیک، عوارض کمتری در پی دارند و دوران بهبودی نیز سریعتر خواهد بود.
رعایت بهداشت فردی و مراقبت از ناحیه عمل
پس از جراحی، رعایت بهداشت محل جراحی و تعویض بهموقع پانسمانها نقش مهمی در جلوگیری از عفونت دارد. استفاده از آنتیبیوتیک طبق تجویز پزشک نیز از عفونتهای احتمالی جلوگیری میکند.
حرکت دادن بدن پس از جراحی طبق نظر پزشک
تحرک زودهنگام پس از جراحی (البته طبق توصیه پزشک) باعث بهبود جریان خون، کاهش احتمال لخته شدن خون و بهبود عملکرد مثانه میشود. اما باید از فشارهای ناگهانی و فعالیتهای شدید خودداری کرد.
پیگیری منظم با پزشک معالج
ویزیتهای دورهای و پیگیری دقیق بعد از عمل کمک میکند تا اگر عارضهای در حال شکلگیری باشد، بهموقع شناسایی و درمان شود. بیتوجهی به این موضوع میتواند عوارض ساده را به مشکلات پیچیدهتری تبدیل کند.
سخن پایانی
به طور کلی بروز عوارض جراحی پروستات به موارد مختلفی بستگی دارد. عوارض در برخی از افراد بروز پیدا میکنند که شدید یا خفیف هستند. با رعایت مراقبتهای بعد از جراحی میتوان خطرات ناشی از جراحی را به طور قابل توجهی کاهش داد. عوارضی که کوتاه مدت هستند، بعد از گذشت چند روز تا چند هفته از بین میروند ولی عوارضی که طولانی مدت هستند احتمال بهبود در آنها پایین بوده و نیاز به درمان و جراحی دوباره است.